
تب برفکی در دام
تب برفکی یا بیماری دهان و پا (Foot and mouth disease) یک بیماری عفونی و ویروسی می باشد که موجب بیمار شدن دام ها از جمله گوساله و گوسفند می شود. این بیماری اگر پیشگیری و درمان نشود می توانند موجب مرگ گله های گاو و گوسفند و خسارات فراوان به کسب و کار دامپروری شود.
این بیماری که به اختصار FMD نامیده می شود باعث کاهش شدید توان تولیدی بره و گوساله می شود. با توجه به اینکه این ویروس کشنده از طریق تماس با حیوانات آلوده و توسط ذرات معلق در هوا یه حیوان انتقال پیدا می کند، لازم است برای جلوگیری از شیوع بیماری در دام تلاش کنیم.
تب برفکی یک بیماری بسیار مسری است و باید به سرعت شناسایی و درمان شود تا از گسترش آن در میان دامها جلوگیری شود.
واکسیناسیون دام یکی از روش های پیشگیری از ابتلای به این بیماری است. عامل ویروس تب برفکی اولین بار در سال ۱۸۹۷ توسط دانشمندان مشاهده شد. گاو یا گوسفند آلوده به این بیماری لازم است قرنطینه شده و از بقیه گله جدا شود. این امر برای جلوگیری از انتشار ویروس به سایر دام ها اتفاق می افتد.
داروی تب برفکی
چند نوع دارو و درمان ممکن است برای مدیریت علائم و جلوگیری از عفونت های ثانویه در گوساله و بره ی مبتلا به FMD استفاده شود.
- داروهای ضد التهابی (NSAIDs) – فلونیکسین مگلومین
این داروی ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID) به کاهش علائم تب و درد در دام آلوده کمک می کند. همچنین می تواند التهاب را کاهش دهد و به بهبود سطح راحتی حیوان کمک کند.
- پنی سیلین
آنتی بیوتیک هایی مانند پنی سیلین می توانند برای پیشگیری و درمان عفونت های باکتریایی ثانویه و زخم های باز و ضایعات ناشی از تب برفکی دام، استفاده شوند. این عفونت ها در صورت عدم مدیریت می توانند موجب تشدید و انتشار بیماری شوند.
- اکسی تتراسایکلین
این دارو تقریبا شبیه پنی سیلین عمل می کند. اکسی تتراسایکلین برای جلوگیری از عفونت های باکتریایی ثانویه در گاو ها و گوسفند هایی که این ویروس را گرفته اند، استفاده می شود.
- ضد عفونی کننده های موضعی (مثل محلول های مبتنی بر ید)
این محلول ها که به صورت اسپری هم در بازار وجود دارند را می توان بر روی زخم های دهان و ضایعات پا استفاده کرد تا به کاهش خطرات ناشی از عفونت ثانویه و بهبود عملکرد درمان کمک کند. از این محلول ها به عنوان درمان های سیستمیک استفاده نمی شود، اما می توانند علائم ایجاد شده در بدن را تسکین دهد.
- اسپری زخم دهانی ماریمند ۵
این اسپری طبیعی برای تسریع بهبودی زخم های ایجاد شده در ناحیه دهان کاربرد دارد و به کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت زخم ها کمک می کند.
- محلول های الکترولیت – محلول های آبرسانی خوراکی
از آنجا که بیماری تب برفکی باعث بی آبی شدید بدن می شود از این محلول ها برای حل این مشکل استفاده می شود.
درمان تب برفکی
جلوگیری از این بیماری به مدیریت نیاز دارد. از آنجا که دارویی برای درمان قطعی تب برفکی یا ّ Foot and Mouth Disease وجود ندارد لازم است قبل از بروز بیماری از به وجود آمدن آن پیشگیری کنیم.
باید سیستم ایمنی دام را طوری تقویت کنیم که در برابر آن مقاوم باشد. با دامپزشک خود راجع به روش های درمان این بیماری مشورت کنید. روش های درمان این بیماری عبارتند از:
- استفاده از داروهای ضد ویروس: برخی از داروهای ضد ویروس قادر هستند به کاهش شدت علائم بیماری و سرعت بهبود آن کمک کنند. داروهایی مانند اینترفرونها برای کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش انتشار ویروس امکان دارد استفاده شوند.
- تقویت سیستم ایمنی: داروی طبیعی ایمونوپروپوفیت با تقویت سیستم ایمنی سلولی و همورال دام از ابتلا به ویروس جلوگیری کرده و به تقویت اثر واکسن تب برفکی نیز کمک می کند. همچنین در صورت ابتلا دام به بیماری به کاهش طول دوره بیماری و جلوگیری از انتقال ویروس به دام های سالم کمک می کند.
- آنتیبیوتیکها: در صورتی که دامهای یک دامداری به عفونتهای ثانویه ناشی از زخمها و تاولها مبتلا شوند، از آنتیبیوتیکها برای جلوگیری از ابتلا یه عفونتهای باکتریایی استفاده میشوند. این درمانها به کاهش عفونت کمک کرده و از بروز عوارض بیشتر جلوگیری میکنند.
- رفع کم آبی و تغذیه مناسب: گاو ها و گوسفند هایی که بیمار می شوند ممکن است به دلیل تب، درد در دهان و کاهش اشتها دچار کمآبی شوند. در این موارد می توان از محلولهای الکترولیتی برای آب رسانی به بدن دام استفاده کرد. همچنین، تغذیه مایع و نرم مانند خوراکهای پورهای و مایعات باید به دامها داده شود.
- مدیریت بهداشت محیط زندگی گله: جدا کردن دامهای مبتلا از دیگر دامهای سالم برای جلوگیری از شیوع این بیماری اقدامی ضروری است. همچنین، نظافت و ضدعفونی محل های نگهداری دام و تجهیزات دامداری باید به طور منظم انجام شود.
- واکسن زدن: با وجود اینکه درمان خاصی برای تب برفکی وجود ندارد و از داروها بیشتر برای مدیریت و جلوگیری از علائم این بیماری استفاده می شود، واکسیناسیون پیشگیرانه در مناطقی که بیماری شیوع دارد، میتواند به کاهش شیوع و شدت بیماری کمک کند. واکسنها معمولاً قبل از شیوع بیماری به دامها تزریق میشوند تا سیستم ایمنی آنها برای مقابله با ویروس آماده شود.
- ضد عفونی کننده ها: محلول های هیپوکلرو سدیم را می توان برای غیرفعال کردن ویروس های FMD استفاده کرد.
- اسپری ها: برخی از اسپری های دامپزشکی برای درمان FMD در دسترس هستند.برای مثال اسپری ماریمند ۵ که توسط شرکت ماکیان دام پارس تولید و عرضه شده است.از این دارو برای درمان زخم ها و التهابات مخاطی ناشی از تب برفکی، اکتیمای واگیردار، استوماتیت وزیکولار و غیره استفاده می شود.
علائم تب برفکی دام
بیماری دهان و پا یک بیماری ویروسی است که انواع دامها به خصوص گاو، گوسفند و بز را مبتلا میکند و می تواند کشنده باشد. علائم بیماری تب برفکی در دامها عبارتند از:
- تب بالا: یکی از اولین علائم تب برفکی است. دمای بدن حیوان بعد ار ابتلا به این بیماری معمولاً به سرعت بالا میرود.
- زخمها و تاولها: این علائم به ویژه در دهان، زبان، لثه و میان پنجهها خود را بیشتر نشان می دهند.
- افزایش ترشحات بینی و دهان: ترشحات آبکی و سپس چرکی در بینی و دهان بره یا گوساله ظاهر میشود.
- دشواری در هنگام غذا خوردن: دامها به دلیل زخمهایی که در دهان به وجود می آیند نمیتوانند به راحتی غذا بخورند.
- سختی در راه رفتن: به دلیل تاولها و زخمها در پاها، دامها به راحتی قادر به راه رفتن نیستند.
- کاهش تولید شیر: گاوها و سایر دامهای شیرده ممکن است به دلیل ابتلا به این بیماری، کاهش شدیدی در تولید شیر از خود نشان دهند.
- بیاشتهایی: دامها تمایل خود به خوردن غذا و آب را از دست می دهند.
- تغییر در نحوه تنفس: گوساله یا بره ممکن است تنفس سریع تر و عمیق تری نسبت به حالت عادی داشته باشد.
- ضعف شدید و کاهش وزن: به دلیل کاهش اشتها و انرژی مصرفی، دامها ضعیف و لاغر میشوند.
- اسهال: ممکن است دامها دچار اسهال شوند. ابتلا به ویروس تب برفکی در موارد شدیدتر میتواند به کم آب شدن بدن و مرگ دام از جمله گاو و گوسفند منجر شود.
علت بیماری تب برفکی در دام چیست؟
FMD یا بیماری پا و دهان در گوساله توسط یک ویروس وارد بدن می شود. اولین علائم بیماری معمولاً در عرض ۲ تا ۱۴ روز پس از آلوده شدن دام به ویروس خود را نشان می دهد. این ویروس در بافت های زنده بدن و در تنفس، بزاق، ادرار و سایر مواد دفعی حیوانات آلوده زندگی می کند.
این ویروس متعلق به خانواده Picornaviridae، به طور خاص از جنس Aphthovirus است. این مریضی گاها کشنده عمدتاً باعث ابتلای حیوانات سم پا مانند گاو، خوک، گوسفند، بز و آهو می شود.
این ویروس خطرناک که سالانه موجب خسارت فراوانی به سازمان های دامپروری می شود بسیار سریع از طریق تماس مستقیم با حیوانات آلوده منتشر می شود. بیماری به طور غیرمستقیم از طریق غذا، تجهیزات آلوده، هنگام جابجایی در وسایل نقلیه و حتی توسط افراد آلوده پخش می شود.
همچنین می تواند از طریق ذرات معلق در هوا، به ویژه در مناطقی که تراکم جمعیت دام ها بالا است منتقل شود. این ویروس غشاهای مخاطی را بیمار می کند و باعث ایجاد ضایعات در پاها، دهان و سایر قسمت های بدن می شود.
حیواناتی که به این ویروس آلوده هستند می توانند علائمی مانند تب، تاول روی سم و دهان، ترشح آب دهان، لنگش و کاهش تولید شیر را از خود نشان دهند که همگی می توانند خسارات اقتصادی قابل توجهی را برای دامداران به همراه داشته باشند. FMD بسیار مسری است و می تواند به سرعت در یک گله گوسفند یا گاو پخش شود. لازم است اقدامات ایمنی برای کنترل شیوع بیماری باید انجام شوند.
اسپری ماریمند ۵ درمان علائم تب برفکی
ماریمند ۵ یک اسپری صد درصد طبیعی و اثربخش در بهبود زخمهای ناشی از تب برفکی در دامهایی مانند گاو، گوسفند و بز است. این محصول با بهرهگیری از ترکیبات گیاهی ضدالتهابی، ضدباکتری و ضدویروسی، به کاهش درد و سوزش ناشی از زخمهای دهانی و پایی در دامهای مبتلا کمک میکند. ماریمند ۵ با ایجاد یک لایه محافظ بر روی ضایعات، از گسترش عفونت جلوگیری کرده و روند ترمیم بافت را از طریق افزایش اپیتلیزاسیون و رگزایی تسریع میکند. فاقد مواد شیمیایی و آنتیبیوتیکی بوده و در شرایط حساس مانند دوران شیردهی و بارداری نیز قابل استفاده است.