در میان تمام بیماریهایی که پرورشدهندگان قناری با آنها درگیر میشوند، عفونتهای تنفسی جایگاه ویژهای دارند. این بیماریها نه تنها میتوانند باعث تلفات مستقیم شوند، بلکه با کاهش آواز، افت باروری، ضعیف شدن جوجهها و افزایش هزینههای درمان، سودآوری یک سالن پرورش را به طور جدی تهدید میکنند. اهمیت این موضوع زمانی دوچندان میشود که بدانیم بیشتر عفونتهای تنفسی در سالنها منشأ مدیریتی دارند و در بسیاری از موارد قابل پیشگیری هستند.
عفونت تنفسی چیست و چرا در سالنها شایعتر است؟
عفونت تنفسی به مجموعهای از بیماریها گفته میشود که دستگاه تنفس پرنده (بینی، نای، کیسههای هوایی و ریهها) را درگیر میکند. این عفونتها میتوانند منشأ باکتریایی، قارچی یا انگلی داشته باشند و گاهی چند عامل به صورت همزمان در بروز بیماری نقش دارند.
در سالنهای پرورش، به دلیل تراکم بالای پرندگان، گردش هوای ناکافی، نوسان دما و رطوبت و انتقال سریع عامل بیماری زا از یک قفس به قفس دیگر شیوع این بیماریها بسیار بیشتر از نگهداری تکی یا خانگی است.
علائم عفونت تنفسی در قناریها
شناخت زودهنگام علائم، کلید مدیریت موفق است. علائم میتوانند خفیف یا شدید باشند:
علائم اولیه آن شامل کاهش آواز یا قطع کامل ان ، پف کردن پرها، بی حالی و کاهش تحرک و کاهش اشتها است و در موارد پیشرفته تر عطسه و خس خس تنفسی، تنفس با دهان باز، حرکت دم همزمان با نفس کشیدن، ترشحات بینی یا اطراف چشم یا نشستن در کف قفس مشاهده می شود. در سالنهای پرورش، معمولاً اولین نشانه، افت آواز نرها است که متأسفانه اغلب نادیده گرفته میشود.
عوامل اصلی ایجاد عفونت تنفسی در سالنها
۱. نوسان دما
قناریها به تغییر ناگهانی دما بسیار حساساند. خاموش و روشن شدن بخاری، باز شدن در سالن در زمستان یا اختلاف دمای شب و روز، سیستم ایمنی پرنده را تضعیف و آن را مستعد ابتلا به عفونت های تنفسی می کند.
۲. تهویه نامناسب
هوای راکد، آمونیاک ناشی از مدفوع و گرد و غبار دان، مستقیماً دستگاه تنفسی را تحریک میکنند. تهویه بد، مهمترین عامل پنهان بیماریهای تنفسی است.
۳. رطوبت بالا یا بسیار پایین
رطوبت زیاد باعث رشد قارچها و باکتریها میشود که می تواند اثرات مخربی بر سیستم تنفس پرندگان موجود در سالن را مورد تهدید قرار می دهد.از طرف دیگر رطوبت پایین، مخاط تنفسی را خشک و ریسک آسیبپذیری را بیشترمیکند.
۴. استرس
فرآیند هایی مثل جابجایی، جفتاندازی نادرست، سر و صدای زیاد یا نور نامناسب، همگی استرسزا هستند و مقاومت بدن قناری را کاهش میدهند و مستعد ابتلا به انواع بیماری ها از جمله ناراحتی های تنفسی می کنند.
۵. ورود پرنده جدید بدون قرنطینه
یکی از شایعترین اشتباهات سالنداران، وارد کردن قناری جدید بدون دوره قرنطینه است؛ حتی اگر پرنده سالم بهنظر برسد.همیشه لازم است قبل اضافه کردن پرنده جدید به سالن دوره قرنطینه طی شود و آزمایشات لازم ری پرنده انجام گیرد.
نقش مدیریت سالن در پیشگیری از عفونت تنفسی
تهویه استاندارد به واسطه ی وجود سیستم تهویه ملایم و مداوم بدون ایجاد باد مستقیم و خروج هوای آلوده و ورود هوای تازه بهصورت کنترلشده
کنترل دما: دمای ایدهآل: ۲۰ تا ۲۴ درجه سانتیگراد و جلوگیری از تغییر ناگهانی بیش از ۳–۴ درجه.
کنترل رطوبت: رطوبت ایده آل در سالن های پرورش معمولا بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است. همچنین استفاده از رطوبت ستج در سالن های حرفه ای بسیار مهم است.
بهداشت محیط: شستوشوی منظم کف سالن، تمیزکاری دانخوری و آبخوری بهصورت روزانه و جلوگیری از تجمع گرد دان و پر از نکات مورد توجه در سالن های پرورش قناری است.
مدیریت تغذیه برای کاهش ریسک بیماری تنفسی
تغذیه ضعیف، سیستم ایمنی را ناتوان میکند. برای پیشگیری موارد زیر را می توان در نظر گرفت:
- استفاده از دان تازه و باکیفیت
- تأمین ویتامین A برای سلامت مخاط تنفسی
- استفاده دورهای از مولتی ویتامینها (نه افراطی)
- آب تمیز و بدون آلودگی
راهکار های مقابله با عفونت تنفسی در سالن
وقتی اولین علائم دیده شد:
- پرنده مشکوک را فوراً جدا کنید
- شرایط سالن (دما، تهویه، رطوبت) را بررسی و اصلاح کنید
- از درمانهای خودسرانه و ترکیب چند دارو پرهیز کنید
- در صورت تداوم علائم، با فرد آگاه یا دامپزشک پرندگان مشورت شود
- کل سالن را از نظر علائم مشابه پایش کنید
- استفاده از قطره گیاهی ایمنواکینامول (Imuno Echinamol).
داروی ایمنواکینامول یک ترکیب تماما گیاهی و کاملا طبیعی است که ترکیبات موثره ی موجود در آن دارای خواص تقویت کننده ی همزمان سیستم ایمنی و تنفسی است. ین دارو حاوی عصاره طبیعی گیاهانی نظیر سرخارگل و آویشن باغی بوده و به نحوی فرموله شده که اجزا مختلف ان اثرات درمانی یکدیگر را تشدید و تقویت می کنند. ترکیبات موجود در این گیاهان دارای خواص آنتی اکسیدانی،آتی باکتریال، ضدقارچ، ضد ویروس،ضد تب و ضداحتقان است. این مواد موثره خاصیت موکولیتیک(خلط آور) دارد و ترشحات را روان میکند و سبب تسهیل در خروج ترشحات می شود. علاوه بر این این گیاهان در بهبود اسپاسم،برونشیت، و سرفه بسسیار موثر است.
اما نکته ی قابل توجه این است که در سالنها، درمان تنها یک پرنده کافی نیست؛ مدیریت کل محیط اهمیت دارد.
برای اطلاعات بیشتر ایمونواکینامول اینجا کلیک کنید.
برای خرید ایمونواکینامول اینجا کلیک کنید.
اشتباهات رایج پرورشدهندگان
- مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها و آبرهم زدن فلور طبیعی دستگاه های مختلف بدن
- بیتوجهی به علائم خفیف که طی مدت زمان کوتاهی به دلیل جثه کوچک پرنده ممکنن است شدید شوند و منجر به تلفات گردد.
- تمرکز صرف بر درمان و نه اصلاح شرایط.همونطور که بالاتر گفته شد قبل از درمان مدیریت اصولی شرایط سالن ارجحیت دارد.
- قرنطینه نکردن پرندههای تازه وارد. که این امر می تواند ریسک آلودگی سالن را چند برابر کند.
این اشتباهات باعث مزمن شدن بیماری و تکرار آن در هر فصل میشود.
جمعبندی
عفونتهای تنفسی در سالنهای پرورش قناری، بیش از آنکه یک مشکل درمانی باشند، یک چالش مدیریتی هستند. سالنداری موفق است که پیشگیری را جایگزین درمان کند. تهویه صحیح، دمای پایدار، بهداشت محیط، تغذیه مناسب و قرنطینه اصولی، پنج ستون اصلی کنترل این بیماریاند.
